به گزارش پایگاه خبری شهرستان اردستان “نگین کویر” به نقل از روزنامه مردم سالاری، دهم آذر روز مجلس ياد‌آور نام و ياد بزرگ پرچمدار جهاد و شهادت و نماينده جاودان ملت سيد‌حسن مدرس است‌. کسي که با اقدامات و خدمات خود نامي جاودان برجاي گذاشت و براي هميشه گنجينه‌اي ارزشمند براي تاريخ ايران شد. شهيد مدرس مقام والاي علمي را به آساني کسب نکرد، بلکه با تحمل مشکلات فراوان و صبر در مقابل مصايب و ناملايمات و پرهيزگاري و همتي والا، بر فراز قله دانش و پژوهش رسيد و از چشمه حکمت جرعه‌هايي نوشيد. او براي کسب معاش، منت کسي را نکشيد و با کار امکان ادامه تحصيل و تأمين مايحتاج خويش را فراهم کرد.

نامدارترين استاد

شهيد مدرس از اَوان طلبگي که در تنگدستي و فقر به سر مي‌برد، تا اوج قدرت سياسي و حتي برخورداري از آوازه جهاني، از تفقه در معارف ديني دست بر نداشت. زماني که از نجف بازگشت، تدريس را در رأس همه اشتغالات خود قرار داد و در مدرسه جدّه کوچک، درس خارج فقه و اصول برگزار کرد و به سبب دقت و عمق تدريس خود در اندک مدتي نامدارترين استاد حوزه علميه اصفهان شد و در رديف باسابقه‌ترين مجتهد پرنفوذ آن منطقه يعني حاج آقا نورالله اصفهاني و امثال او قرار گرفت. ايشان فقيهي بود که از جان خويش در راه تحصيلات علوم ديني مايه گذاشت و در تدريس آنچنان دقيق و ژرف نگر بود که لقب «مدرس» را به وي دادند؛ لقبي که بيانگر عظمت و شخصيت علمي ايشان است.

شرافت علم از منظر شهيد مدرس

شهيد مدرس در نطق‌ها و مکتوبات و سخنان خود از جهل و بي‌سوادي مردم مي‌ناليد و براي ارتقاي فکري و تقويت بنيه علمي کشور با جديت تلاش مي‌کرد و در صدد بود تا با اين موضوع به صورت اساسي برخورد شود و مورد توجه جدي قرار گيرد. وي مي‌گفت: «… اول کلمه‌اي که مي‌شود نسبت داد به صاحب شريعت ما، علم است؛ زيرا پس از ذکر نام خدا اولين کلمه يا دستور که به پيامبر نازل شد، کلمه «اقرأ» يعني بخوان بوده است».

قناعت و زهد مدرس

از بزرگترين ويژگي‌هاي شهيد مدرس، ساده‌زيستي او بود و او از اين لحاظ از اسوه‌هاي بزرگِ تاريخ ايران به شمار مي‌آيد. او از ابتدا تا انتهاي عمر پربرکتش دست از ساده زيستي برنداشت و همين عامل، او را در مبارزه مستمرش با استبداد و استعمار موفق مي‌ساخت؛ چرا که قيد و بندهاي مادي مانع وارستگي روح انسان مي‌شود و آن گاه که روح در محاصره عوامل بازدارنده رشد و تعالي قرار گيرد، وارستگي و آزادگي بي‌معنا خواهد شد. خود در اين باره مي‌گويد: «اگر من نسبت به بسياري از اسرار آزادانه اظهار عقيده مي‌کنم و هر حرف را بي‌پروا مي‌زنم براي آن است که چيزي ندارم و از کسي هم نمي‌خواهم. اگر شما هم بار خود را سبک کنيد و توقع را کم نماييد، آزاد مي‌شويد… بايد جان انسان از هرگونه قيد و بندي آزاد باشد تا مراتب انسانيت و آزادگي خويش را حفظ نمايد.»

بي‌نيازي در کمال فقر

زماني که مدرس در اصفهان با نهايت تنگدستي با خانواده خويش در منزل مخروبه‌اي که به قيمت نازلي خريده بود زندگي مي‌کرد، يکي از تجار و مالکان بزرگ شهرضا به وي اصرار مي‌کند که شش حبه از آب و ملکِ مزرعه مهدي‌آباد در حوالي دهکده اسفه شهرضا را قبول کند تا به وي واگذار کند. مدرس به او مي‌گويد: مگر شما فاميل فقير نداري، چرا اين زراعت را به نام صله ارحام به آنان نمي‌بخشي؟ اين رفتار از روح بزرگ، مناعت طبع و بي‌اعتنايي مدرس به مال دنيا حکايت مي‌کند. اين بي‌نيازي در کمال فقر، به شهيد مدرس آن چنان شجاعت و قدرت و عزتي داده بود که خواب را از چشمان استبداد و استعمار ربوده بود و آنان از وجودش بيم داشتند و چون برگ بيد به خود مي‌لرزيدند.

نظم شهيد مدرس

شهيد مدرس نمونه عاليِ کمال و تقوا و در نظم و برنامه‌ريزي سرآمد زمان خويش بود. اگر کسي به مدت يک سال برنامه روزانه ايشان را مي‌ديد، شايد در مدت سال دقيقه‌اي هم تغيير نمي‌کرد. اول صبح، ساعت هفت، درس فقه را شروع مي‌کرد. ساعت نه صبح، نيم ساعت به اتاق خود مي‌رفت و از ساعت نه و نيم تا ساعت يازده درس اصول را شروع مي‌نمود. ساعت يازده تا دوازده به مراجعه کنندگان اختصاص داشت. اوّل ظهر مقيّد بود که نماز جماعت بخواند؛ اما سعي مي‌کرد خود امام جماعت نباشد و به ديگران اقتدا کند. آنگاه به منزل مي‌رفت و سر ساعت سه بعدازظهر به مدرسه مي‌آمد. صبح‌هاي پنجشنبه هم درس اخلاق و نهج‌البلاغه مي‌گفت. بعد از ظهر پنجشنبه و جمعه نيز به امور شخصي و خانوادگي مي‌پرداخت.

اظهار حق و نفي باطل

زماني که زبان‌ها بسته و گلوها فشرده شده بود، شهيد مدرس از اظهار حق و نفي باطل دست بر نداشت. در روزگاري که حق حيات از ملت مظلوم ايران سلب شده بود و ميدان تاخت و تاز قلدري هتاک در سطح کشور باز و دست مزدوران پليدش در تمامي نقاط ايران تا مِرفَق به خون علماي شيعه و مردم مظلوم مسلمان آغشته بود، آن عالم کم‌نظير يکه و تنها با جسمي نحيف و روحي بزرگ و شاداب از ايمان و صفا و حقيقت و زباني چون شمشير حيدر کرار، روياروي آن ستم کيشان و حق کشان ايستاد و فرياد کشيد و حق را بيان کرد و با اين کار عرصه را بر رضاخان تنگ و روزگارش را سياه کرد. آنان وقتي مشاهده کردند فرياد حق‌طلبي مدرس خاموش شدني نيست، تصميم گرفتند فرياد آن وارسته مرد را با ترور خاموش سازند. ننگ و نفرين ابدي بر آن جانيان باد.

مدرسه سپهسالار آخرين سنگر مقاومت

مدرس در انديشه و عمل، همواره سياست را از ديانت تفکيک‌ناپذير مي‌دانست. گاه کلاس درس را به مجلس بحث و مناظره سياسي مبدل مي‌کرد و زماني در جلسه مجلس شوراي ملي، درس فقه و اخلاق مي‌داد. جلسه درس او، مرکز افشاگري و بيان اعمال خلاف قانون رژيم پهلوي بود و هنگام درس، بي‌پرده مطالبي بيان مي‌کرد که خشم و غضب رضاخان را برمي‌انگيخت.

زندگينامه شهيد مدرس

حسن‌بن اسماعيل طباطبايي که نسبش به امام حسن مجتبي (ع) مي‌رسد در سال 1287 ه.‌ق برابر با 1249 ه.ش در سرابه کچو از توابع اردستان استان اصفهان متولد شد . تحصيلات خود را در سن 6 سالگي نزد جدش سيد‌عبدالباقي آغاز نمود . در سن 16 سالگي جهت ادامه تحصيل به اصفهان عزيمت و به مدت 13 سال در آن شهر به تحصيل علوم ديني مشغول بود . سپس جهت تکميل تحصيلات به عتبات عاليات مهاجرت ( و ضمن ديدار با آيت‌الله ميرزاي شيرازي عمده تحصيلاتش در نجف در محضر آيات عظام محمدکاظم خراساني و سيدمحمد کاظم يزدي بود ) و بعد از 7 سال به ايران مراجعت و در مدارس جده کوچک و بزرگ اصفهان به تدريس پرداخت و در اين زمان به مدرس مشهور شد .

در سال 1328 ه.ق – 1289 ه.ش همزمان با دوره دوم مجلس از طرف علما به عنوان عالم طراز اول به مجلس شوراي ملي راه يافت‌. از دوره سوم تا پايان دوره ششم توسط مردم تهران به نمايندگي مجلس برگزيده شد که از مهمترين حوادث اين دوران جنگ جهاني اول‌، مهاجرت‌، مبارزه با قرار داد 1919 و مبارزه با استبداد رضا‌خان و جمهوري او و مبارزه‌ با استعمار انگليس بود. ترور آيت‌الله مدرس (ره)نيز در دوره ششم اتفاق افتاد‌. در دوره هفتم با دخالت رضاخان آراي آيت‌الله مدرس خوانده نشد‌. در سال 1307 ه.‌ش شبانه به خواف تبعيد و مدت 9 سال در داخل قلعه‌اي زنداني شد‌. سرانجام در مهر ماه 1316 به کاشمر منتقل و در دهم آذر همان سال برابر 27 رمضان 1357 ه‌.‌ق مخفيانه به شهادت رسيدندو به دور از چشم مردم دفن شدند.

شهادت‌؛ سرآغاز طلوعي ديگر

شهادت مدرس(ره)‌، پايان زندگي افتخار‌آفرين او نيست‌؛ بلکه سرآغاز طلوع چهره تابناک اوست تا در راهي گام نهد که تا بي نهايت ادامه دارد‌؛ راهي که بايد همه انسان‌ها را به مقام خليفه‌اللهي برساند‌. اين شهيد بزرگوار در بستر تاريخ‌، رهگذر راهي است که همه انسان‌هاي آزاده در پهنه گيتي بايد در آن گام نهند و به دنياي نور و آزادگي برسند. مدرس، فرزند همه انسان‌ها و ملت‌هاي دربند است که چون خورشيدي فروزان، در شب‌هاي سياه و ظلمت زده زندگي آنان مي‌تابد و به ايشان حيات و اميد مي‌بخشد . اين شهيد بزرگوار به عنوان يکي از چهره ماندگار تاريخ ايران با خدمات ارزنده خود در حساس‌ترين شرايط تاريخ ايران چنين حقي را دارد که پس از شهادتش نام و مزارش به عنوان مظهري از تقوا و استقامت در اذهان زنده بماند .

با شهادت آيت‌الله مدرس در دهم آذر 1316 و آگاهي مردم از اين جريان‌، در ابتدا مردم کاشمر بصورت مخفيانه به زيارت قبر اين شهيد مي‌رفتند و در تاريکي شب ظاهر قبر را مي‌ساختند ولي روزها مأموران شهرباني آنرا خراب مي‌کردند در اين زمان مدرس به آقاي شهيد معروف شد . پس از وقايع شهريور 1320 و تبعيد رضا خان‌، مردم بر تربت پاک آيت‌الله مدرس (ره) جمع شدند و به کمک هم قبر را تا ارتفاع يک متر از زمين بالا آوردند و روي آن سنگ کوچکي نصب کردند که بر آن نوشته شده بود «قبر آقاي شهيد». در سال 1332 به همت مردم کاشمر و فرزند شهيد مدرس( سيد‌اسماعيل) اتاقي بر مزار شهيد مدرس ساخته شد که تا پيروزي انقلاب باقي بود .

با پيروزي انقلاب اسلامي زنده نگه داشتن نام و ياد شهيد مدرس مورد توجه معمار کبير انقلاب حضرت امام خميني(ره) قرار گرفت و طي حکمي از توليت عظماي آستان قدس رضوي خواستند مزار شهيد مدرس به شکل آبرومندي ساخته شود و اين بناي با شکوه در سال 1368 مورد بهره‌برداري قرار گرفت و در سال 1373 طي حکم مقام معظم رهبري توليت آستانه حضرت حسين‌بن موسي‌الکاظم(ع) و زيارتگاه شهيد آيت‌الله مدرس(ره) به آستان قدس رضوي واگذار گرديد . برکات اين حکم و تسري الگوي مديريت موفق اسلامي بسيار زود نمايان شد و کار توسعه اين دو آستانه در راستاي ترويج فرهنگ اسلامي‌، تقويت باورهاي ديني و تلألوء عشق به ولايت و امامت گرديد و سازماندهي موقوفات اين دو شهرستان و 19 مجتمع فرهنگي رفاهي و نمازخانه ميان راهي حضرت رضا(ع) که در مسير زائران حضرت ثامن‌الحجج(ع) واقع شده است‌، بيش از پيش مورد توجه قرار گرفت. اکنون با گذشت نزديک به دو دهه از عمر بابرکت اين مؤسسه‌، گام‌هاي عميق و موثر فرهنگي برداشته شده به گونه‌اي که به عنوان يک قطب بزرگ ديني و فرهنگي در منطقه محسوب مي‌شود .

همت ماندگار

طرح جامع زيارتگاه شهيد آيت‌الله مدرس(ره) که از خدمات ارزنده و ماندگار آستان قدس رضوي است با هدف ايجاد فضاهاي مطلوب به منظور رفاه حال زائرين گرامي‌ آغاز شد و ادامه دارد .

به همت آستان قدس رضوي تحت مديريت توانمند حضرت آيت‌الله واعظ طبسي‌، فعاليت‌هاي عمراني و فرهنگي گسترده اي با ايجاد فضا‌هاي مناسب به منظور خدمات‌رساني به زائرين و مجاورين آقاي شهيد در زيارتگاه اين اسوه فقاهت و سياست صورت گرفته است که به آن اشاره‌اي کوتاه خواهيم داشت .

در زيارتگاه شهيد آيت‌الله مدرس (ره) در طول سال مي‌توان به برنامه‌هاي متنوعي چون اقامه نماز جماعت‌، قرائت ادعيه کميل‌، توسل‌، ندبه و جلسات سخنراني با دعوت ‌از مداحان و سخنرانان برجسته‌، بزرگداشت سالگرد شهادت آيت‌الله مدرس (ره) با حضور مسوولين کشوري‌، مراسم شهادت و جشن ميلاد ائمه اطهار (ع)‌، مراسم عزاداري با دعوت بيش از 60 هيئت مذهبي در ايام محرم‌، محافل شبي با قرآن‌، شب شعر، مسابقات فرهنگي و ورزشي در مناسبت‌هاي مختلف‌، تشکيل کلاسهاي اوقات فراغت در ايام تابستان و کلاس‌هاي مهدالرضا که در سال تحصيلي 93-92 تعداد 175 نوآموز به فرا‌گيري علوم قرآني مشغولند اشاره نمود .

از ديگر برنامه‌ها برگزاري نماز باشکوه عيد سعيد فطر است که به صورت متمرکز در سطح شهر کاشمر در زيارتگاه شهيد آيت‌الله مدرس (ره) با حضور بيش از 30 هزار نفر اقامه مي‌گردد . در بخش عمراني نيز به همت آستان قدس رضوي فعاليت‌هاي چشمگيري در زيارتگاه شهيد آيت‌الله مدرس (ره) با هدف ايجاد فضاهاي مطلوب به منظور رفاه حال زائرين گرامي صورت گرفته‌، که به آن اشاره مختصري مي‌نماييم:

1- شروع طرح جامع مجتمع فرهنگي شهيد آيت‌الله مدرس (ره) به مساحت 10 هکتار

2- تملک و خريد 23000 متر مربع در طرح جامع

3- ساخت و راه‌اندازي صحن جنوبي شامل زائر سرا‌، سوئيت‌، آشپزخانه عمومي‌، سالن‌هاي اجتماعات جهت مراسم مختلف‌، نصب چهار پايه چراغ سنگي و آب‌نماي سنگي زيبا در اين صحن به علاوه کاشي‌کاري ‌متنوع در ايوان‌ها

4-‌ ساخت و تجهيز كتابخانه شهيد آيت‌الله مدرس (ره) داراي 825 مترمربع زير بنا‌، با بيش از 000/54 جلد کتاب‌، 13000 عضو و دارا بودن بخش‌هاي محققين‌، اينترنت‌، قفسه باز و سالن‌هاي مطالعه خواهران و برادران با 95 عنوان نشريه ادواري و 4000 منبع ديجيتال‌، بعنوان بزرگترين و غني‌ترين کتابخانه منطقه

5-‌ ساخت و تجهيز موزه آثار و اسناد شهيد آيت‌الله مدرس (ره)

اين موزه مجموعه‌اي است شامل اسناد و دست‌نوشته‌ها و وسايل شخصي از جمله قرآن‌، عصا‌، دو عدد پيراهن‌، چراغ‌، قلم‌، سجاده و پارچ سفالي و … شهيد آيت‌الله مدرس (ره) . بخشي از فضاي موزه به وسايل اهدايي و بعضي از اشيا و وسايلي که از لحاظ زماني و مکاني هم دوره با شهيد مدرس بوده و بيانگر اوضاع اجتماعي فرهنگي و اقتصادي آن ايام مي‌باشند اختصاص دارد‌. موزه سالانه مورد بازديد بيش از 000/60 نفر از علاقمندان قرار مي‌گيرد .

6- محوطه‌سازي و ايجاد فضاي سبز در صحن شمالي و ورودي زيارتگاه به مساحت 8000 متر مربع جهت اسکان زائرين و فراهم نمودن امکانات رفاهي

7- بهسازي مزار شهدا به صورت بسيار زيبا و کم‌نظير

8-‌ احداث سالن چندمنظوره با مساحت 2 هزار مترمربع با همكاري مجلس شوراي اسلامي

9- ساخت و بهره‌برداري از سه آبنماي بسيار زيبا با اجراي نور‌پردازي نوين در صحن شمالي

10- احداث سوئيت با مبلمان کامل جهت رفاه حال زائرين

11- سالن اجتماعات با تجهيزات اوليه و گنجايش 200 نفر

12- آشپزخانه عمومي مجهز جهت طبخ غذا و دستگاه آب جوش

13- پارک بازي کودکان و وسايل نقليه زائران

14- فعال بودن دفتر زائر‌سرا به صورت شبانه‌روزي

15- تأمين آب آشاميدني سرد و گوارا در فضاهاي مختلف زيارتگاه

موزه آثار و اسناد شهيد آيت‌الله مدرس(ره)

مجتمع فرهنگي شهيد آيت‌الله مدرس (ره) با هدف معرفي و زنده نگه داشتن ياد وخاطره اين معلم آزادي و آزادگي و تحقق سخن حضرت امام (ره) که فرمودند «… برماست که ابعاد روحي و بينش سياسي اعتقادي او را هرچه بهتر بشناسيم و بشناسانيم…» اقدام به تاسيس موزه آثار و اسناد شهيد آيت‌الله مدرس (ره) نموده است‌. اين موزه که اختصاصاً به معرفي اين شهيد بزرگوار مي‌پردازد مجموعه‌اي شامل اسناد، دست‌نوشته‌ها و وسايل شخصي شهيد مدرس مي‌باشد؛ از جمله مهمترين اين آثار مي‌توان به قرآن‌، عصا، پيراهن‌، چراغ‌، قلم‌، سجاده و پارچ سفال ايشان اشاره كرد. بخش ديگري از فضاي موزه به اشياي اهدايي و وسايلي که از لحاظ زماني و مکاني هم دوره با آن زمان‌ مي‌باشد اختصاص يافته تا بيانگر اوضاع اجتماعي فرهنگي و اقتصادي آن ايام باشد. اين موزه در سال مورد بازديد بيش از 000/60 نفر از علاقمندان قرار مي‌گيرد .

كتابخانه شهيد آيت‌الله مدرس (ره)

اين کتابخانه با مساحت 825 مترمربع همزمان با سالگرد شهادت شهيد آيت‌الله مدرس (ره) در سال 1375 با حضور توليت عظماي آستان قدس رضوي حضرت آيت‌الله واعظ طبسي گشايش يافت و خدمت‌رساني خود را به جويندگان علم و دانش آغاز نمود‌. درحال حاضر كتابخانه داراي بيش از60000 جلد كتاب و 14000 نفر عضو فعال مي‌باشد.

اين فرهنگسرا با بخش‌هاي مختلف شامل‌: قفسه باز برادران و خواهران به صورت مجزا با کتب متنوع علمي‌، مذهبي‌، ادبي‌، و دانشگاهي ‌، بخش مرجع با بيش از دو هزارجلد كتاب مرجع و 400 عنوان پايان‌نامه كارشناسي و كارشناسي ارشد‌، بخش اينترنت جهت تسهيل ارتباط محققين و مراجعين كتابخانه با دنياي اطلاعات‌، بخش نشريات با 95 عنوان از جديدترين نشريات ادواري با تنوع مورد علاقه اعضا در دو تالار خواهران و برادران و بخش سمعي و بصري با دارا بودن 5000 عنوان منبع ديجيتال شامل نرم افزارهاي علمي‌، مذهبي‌، آموزشي و تحقيقي توانسته به عنوان بزرگترين و غني‌ترين کتابخانه شهرستان و همچنين شهرستان‌هاي همجوار به مرکز فرهنگي تبديل شده و همواره مورد توجه ويژه پژوهشگران و علاقمندان به علم و دانش قرار گيرد .

گزيده سخنان امام خميني (ره) در مورد شهيد مدرس (ره)

* مرحوم مدرس ستاره‌اي درخشان بود بر تارك كشوري كه از ظلم و جور رضاشاهي تاريك مي‌نمود .

* مدرس وارسته بود؛ وابسته به هواي نفس نبود .

* مدرس مرد قدرتمندي بود براي اينكه الهي بود مي‌خواست براي خدا كار كند و از كسي نمي‌ترسيد .

* رضاخان با مدرس (ره) روزگار مي‌گذراند و تماس خصوصي داشت‌، فهميد با هيچ چيز نمي‌توان او را قانع كرد نه با تطميع و نه با تهديد .

* وقتي مدرس نبود‌، انگار در مجلس احساس كمبود مي‌كردند‌، براي اينكه مدرس يك آدمي‌ بود ‌كه نه به مقام اعتنا مي‌كرد و نه به پول .

* مدرس در برابر رضاخان (قلدر‌) ايستاد براي اينكه از هواهاي نفساني آزاد بود .

* زندگي مدرس پايين‌تر از زندگي مردم عادي بود .

* مدرس با آنكه در اوج مسائل سياسي بود وقتي كه درس مي‌گفت انگاركه در دنيا هيچ كار ديگري ندارد .

سخنان حضرت آيت‌الله خامنه‌اي در مورد شهيد مدرس (ره)

* مدرس كسي بود كه با فراست خويش هم ماهيت ضد اسلامي و ضد مردمي رضاخان را تشخيص داد و هم با شجاعت كم‌نظيري با او به مبارزه پرداخت .

* ما با تجليل از شهيد مدرس در حقيقت به تمام ارزش‌هايي ارج مي‌نهيم که در وجود اين اسوه فضيلت متجلي بود.

* شهيد مدرس به عنوان يك روحاني از چشمه فياض دين رهايي بخش و انسان‌ساز اسلام سيراب بود و در انجام تكليف الهي شرعي و خود تنها بودن را بهانه قرار نداد .

* مدرس به حق افتخار جامعه روحانيت به خصوص در قرن حاضر بود و نمونه‌اي از مقاومت جامعه روحانيت در همه زمان‌هاست .

* پرچم مبارزه‌اي كه شهيد مدرس بر‌افراشت هيچگاه بر زمين نيفتاده‌، مبارزه بي‌امان مدرس عليه هر آنچه غيرخدايي است هنوز هم در جامعه ما ادامه دارد .

* سيد‌حسن مدرس كسي بود كه هوشيارانه از اسلام دفاع مي‌كرد .

* شهيد آيت‌الله مدرس شخصيتي بود كه مقام شامخ علم و تقوا و جهاد هر سه در او جمع بود .

* سه عنصر فقاهت‌، صداقت و سياست در شهيد مدرس جمع بود .

* سيد‌حسن كسي بود كه هوشيارانه از اسلام دفاع مي‌كرد كه او در بدر شهر‌ها و دهات خراسان بود كسي فكر نمي‌كرد كه روزي به عنوان امامزاده براي عاشقان خدا در بيايد .

* شهيد آيت‌الله مدرس نمو‌نه‌ا‌ي از مقاومت جامعه روحانيت در همه زمان‌هاست .

گزيده سخنان شهيد آيت‌الله مدرس (ره)

* اگربراي عظمت اسلام و سعادت و آزادي ملت و سرزمين ايران زندگي و هستي خودرا فدا کنم، تنها به وظيفه انسانيت عمل کرده‌ام .

* شجاع آن است که موافق عقيده‌اش بگويد و عمل کند.

* بايد جان انسان از هر قيد و بندي آزاد باشد تا مراتب انسانيت و آزادگي خويش را حفظ کند.

* من با سياست‌هايي که آزادي و استقلال ملت ايران و جهان اسلام را تهديد مي‌کند مبارزه مي‌کنم‌. راه و هدف خود را مي‌شناسم‌. در اين مبارزه هم پشت سر خود را نگاه نمي‌کنم .

* عاقل تا بصيرت پيدا نکند سخن نمي‌گويد .

* اگر به علم و تربيت اثر بدهيد همه مي‌روند و تخصص پيدا مي‌کنند . تا علم در مملکت ما قدر و قيمت پيدا نکند مشکل ما حل نمي‌شود و از دنيا عقب مي‌مانيم .

* ارشاد از روي جهل غير از فساد و ظلالت نتيجه ندارد.

* حقيقت زندگي آزادي است اگر انسان آزاد نباشد مرگ و زندگي انسان يکسان است .

* من دوست ندارم‌ در زندگي به کسي محتاج شوم زيرا چيزي که استقلال و آزادي عقيده را از ميان مي‌برد احتياج است‌. من مي‌خواهم اين زبانم، اين زبان تند و تيزم از هر‌گونه قيد و بندي آزاد باشد .

* امور مملکت با اظهار عقيده و ايراد حل نمي‌شود بايد به عمل پرداخت .

* نظر آيت‌الله مدرس در مورد قرار‌داد 1919: روح اين قرار داد استقلال ملي و نظامي ايران را از بين مي‌برد. اين قرارداد منحوس يک سياست مضر به ديانت اسلام‌، مضر به سياست بي‌طرفي ماست .

* ما به همه عالم مي‌گوييم ما را بگذاريد‌، صلاح و فساد خودمان را مي‌دانيم . من مناسب نمي‌دانم که دولت‌ها دوستان خصوصي پيدا کنند يکي تعريف ما را بکند و يکي ندامت … از هر دولتي که بخواهد دخالت در امور بکند بايد از او ترسيد .

* در اين مجلس مقدس که خون‌ها ريخته شد و اموال‌ها از ميان رفت تا اين کعبه مقصود ما بر پا شد‌. البته بايد اعمال آن قوايي که حفظ اين غرض اصلي است کرده شود و آن موقوف بر کلمه جامعه اتحاد است‌. يعني اتحاد در غرض نه اتحاد در سليقه .

*نماينده‌اي كه برنامه دولت را نفهميد و نمي‌داند اين برنامه مملكت رابه كجا مي‌برد، اگر رأي بدهد خائن است.

* نماينده نبايد نديده و نسنجيده رأي بدهد .

* تا وقتي كه ظلم هست، همه جا زندان است .

* علت اينكه من هرحرف حقي را بدون ترس به زبان مي‌آورم به خاطر اين است كه از كسي چيزي نمي‌خواهم.

* من با رأي اينها (مردم ) به مجلس رفته ام اينها بايد بدانند كه من چه كار مي‌كنم .

* نيروي ملت قوي‌ترين نيرويي است كه مي‌تواند با هر دسيسه و تهاجمي مقابله كند .

* مدرس خطاب به نماينده گان مجلس :

شما ضعف نفس داريد كه در پرده سخن مي‌گوييد.